Türkiye’de Islahçı Hakları (Bitki Çeşidi Tescili)
Islahçı hakları (bitki çeşidi tescili), ıslah yoluyla geliştirilen yeni bitki çeşitlerini koruyan ve ıslahçıya korunan çeşidin üretimi, çoğaltılması ve pazarlanması üzerinde münhasır hak tanıyan bir fikri mülkiyet türüdür. Türkiye, Uluslararası Yeni Bitki Çeşitlerini Koruma Birliği’nin (UPOV) üyesi olup, koruma 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun kapsamında sağlanır. Tescil sürecinin her aşamasında yerli ve yabancı ıslahçıları Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde temsil ediyoruz.
Türkiye’de yeni bir bitki çeşidini korumak mı istiyorsunuz? Hemen yazın, uzman ekibimiz sizi arasın.
Yasal Çerçeve
Türkiye’de bitki çeşidi koruması, 15 Ocak 2004 tarihinden bu yana yürürlükte olan 5042 sayılı Kanun ve ilgili uygulama yönetmelikleriyle düzenlenir. Başvurular Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından değil, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından incelenip karara bağlanır — ıslahçı hakları, patentten ayrı, kendine özgü (sui generis) bir sınai mülkiyet türüdür.
Koruma Şartları
- Yenilik: çeşit, yasal muafiyet süresini aşacak şekilde ticari olarak kullanılmamış olmalıdır (Türkiye’de 1 yıl, yurt dışında 4 yıl, ağaç ve asmalarda 6 yıl)
- Ayırt edicilik: çeşit, bilinen tüm diğer çeşitlerden açıkça ayırt edilebilir olmalıdır
- Homojenlik (yeknesaklık): ilgili özellikler yeterince homojen olmalıdır
- Sabitlik (durulmuşluk): özellikler, tekrarlanan çoğaltmalardan sonra değişmeden kalmalıdır
- Uygun isimlendirme: önerilen çeşit adı isimlendirme kurallarına uygun olmalıdır
Koruma Süresi
Islahçı hakkı, tescil tarihinden itibaren 25 yıl süreyle korunur; ağaç, asma ve patates çeşitlerinde bu süre 30 yıla çıkar. Hakkın yürürlükte kalması için yıllık ücretlerin ödenmesi gerekir.
Tescil Süreci
- Ön yenilik ve tescil edilebilirlik değerlendirmesi
- Varsa UPOV rüçhan hakkı talebi dahil olmak üzere başvurunun yapılması (ilk yurt dışı başvurudan itibaren 12 ay içinde)
- Bakanlık tarafından şekli ve esasa ilişkin inceleme
- Ayırt edicilik, homojenlik ve sabitlik (DUS) saha denemeleri yoluyla teknik inceleme
- Başvurunun Bitki Çeşitleri Bülteni’nde ilanı
- Üçüncü kişiler için üç aylık itiraz süresi
- Tescilin tamamlanması ve ıslahçı belgesinin düzenlenmesi
Kimler Başvurabilir
Türk vatandaşları, UPOV üyesi ülke vatandaşları, karşılıklılık esasına tabi bir ülkede yerleşik yabancı ıslahçılar ve bunların halefleri Türkiye’de koruma için başvurabilir. Türkiye’de yerleşik olmayan başvuru sahiplerinin, noter onaylı bir vekaletname ile Türk temsilci ataması zorunludur — ekibimiz, başvurudan tescile ve hakların korunmasına kadar uluslararası ıslahçılara tam bu noktada destek sağlar.
Sunduğumuz Hizmetler
- Başvuru öncesi yenilik ve tescil edilebilirlik değerlendirmesi
- UPOV rüçhan hakkı talepleri dahil ıslahçı hakkı başvurularının hazırlanması ve yapılması
- Yabancı ıslahçılar için Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde yerel temsilcilik
- Bitki Çeşitleri Bülteni’nin takibi ve itiraz süreçlerinin yönetimi
- Yıllık ücret takibi ve yenileme yönetimi
- Islahçı haklarının lisanslanması, devri ve korunması
Tescil süreci ne kadar sürer?
Çeşide ve DUS incelemesi için gereken saha denemelerine bağlı olarak, tescil genellikle birkaç yetiştirme sezonu sürer.
Yabancı ıslahçılar Türkiye’de çeşitlerini koruyabilir mi?
Evet. UPOV üyesi ülkelerden veya karşılıklılık esası bulunan ülkelerden yabancı ıslahçılar, bir Türk temsilci aracılığıyla başvurabilir.
Ön değerlendirme için bitki çeşidinizi bize iletin
Çeşidinize ait botanik bilgileri, ıslah geçmişini ve varsa daha önce yurt dışında yapılmış başvuruları bize gönderin.