G 1/25 ‘Hydroponics’: İstem Tarifnameye Uymalı! Tarifname İsteme Uymalı mı?

EPO Büyük Temyiz Kurulunun 3 Eylül 2026 tarihli kararı, şekli uyum ile hukuken anlamlı çelişki arasındaki sınıra bir ölçü getirdi

Kararın özeti: Değiştirilen istem ile tarifname veya resimler arasındaki her farklılık düzeltme zorunluluğu doğurmaz. Uyarlama, yalnızca çelişki istemin yorumunu etkileyerek EPC’nin belirli bir hükmüne aykırılığa yol açıyorsa gerekir.

G 1/25’in ayırıcı özelliği

Bilmeyenler için G 1/25 Avrupa Patent Ofisi Büyük Temyiz Kurulu’nun 2025 yılında önüne gelen 1 numaralı dosya demektir. G kurulu tanımlar 1 sıra numarasını 25 de yılı.

G 1/25’in önemi, tarifname uyarlamasını ne mutlak bir şekli görev ne de tamamen gereksiz bir işlem olarak görmesinden geliyor. Büyük Temyiz Kurulu iki uç yaklaşımın arasına maddi bir eşik yerleştirmiş: İstem değişikliğinden sonra tarifnameyle bir farklılık kalması tek başına yeterli değil; ayrıca bu farklılığın, istemin uzman kişi tarafından nasıl anlaşılacağı konusunda gerçek bir çatışma yaratması ve bu çatışmanın EPC’deki somut bir koşulun ihlaline sebep olması gerekir.

Bu nedenle kararın formülü ‘istem daraldıysa bütün eski örnekleri sil’ değil. Daha isabetli formül şudur: Önce istem, tarifname ve resimler birlikte okunur; ardından kalan uyumsuzluğun hukuki sonucu araştırılır. Sonuç yoksa salt biçimsel paralellik aranmaz yani bir farklı yoruma dayanak olmayacak farklı ifade tarifname içeriğinde kalabilir. Sonuç varsa tarifname, resimler, istemler veya bunların bir birleşimiyle çatışma giderilir.

Bu yaklaşım, özellikle inceleme ve itiraz süreçlerinde sık rastlanan bir sorunu hedefliyor. Basitçe sorun şudur; başvuru sahibi yenilik veya buluş basamağı itirazını aşmak için isteme sınırlayıcı bir unsur ekler; fakat tarifnamedeki önceki geniş tanım, eski genelleme ya da bir şekil değişmeden kalır. O eski metin, yeni istemi yeniden geniş okutturuyor veya kapsamın nerede bittiği konusunda gerçek tereddüt yaratıyorsa artık yalnızca editoryal bir kusurdan söz edilemez.

1. Uyuşmazlığın çıkış noktası

Kararın arka planında, ‘Hydroponics Growing Medium’ başlıklı Avrupa patenti ve Knauf Insulation ile ROCKWOOL A/S arasındaki itiraz süreci bulunuyor. Teknik Temyiz Kurulu T 697/22’de, yardımcı talep 1E kapsamındaki istem 1’in bağlayıcıyı (binder) daha dar biçimde tanımladığını; buna karşılık tarifnamenin [0013] ve [0016] paragraflarında daha geniş bağlayıcı tanımlarının kaldığını tespit etmiş.

Patent sahibi temyiz sözlü duruşmasında bu iki paragrafın çıkarıldığı yeni bir tarifname sunmuş. Ancak metin geç sunulduğu için kabul edilmemiş (hayırlı hata). Böylece Kurul, kabul edilebilir istem seti ile önceki uyarlanmış tarifname arasındaki çelişkinin EPC’ye göre mutlaka giderilip giderilmeyeceği sorusuyla karşı karşıya kalmış.

Teknik Temyiz Kurulu, içtihatta iki çizgi belirlemiş: Birinci çizgi, özellikle EPC m.84 temelinde tarifnamenin değiştirilmiş istemlerle tutarlı olmasını arıyor. İkinci çizgi ise m.84’ün istemlere yönelik ‘tek yönlü’ bir koşul olduğunu, açıklık değerlendirmesinde tarifnamenin esas alınamayacağını ve tarifname uyarlaması için yeterli hukuki dayanak bulunmadığını savunuyor. Sorun G 1/25’e bu ayrılığı gidermek üzere taşınmış.

2. Kurula yöneltilen üç soru

• İtiraz veya itiraz-temyiz aşamasında yapılan istem değişikliği tarifnameyle çelişki yaratırsa tarifname uyarlanmalı mıdır?
• Evet ise bu zorunluluğun EPC’deki hukuki dayanağı hangi hüküm veya hükümlerdir?
• Aynı sorun inceleme veya inceleme-temyiz aşamasında ortaya çıkarsa cevap değişir mi?

Büyük Temyiz Kurulu üçüncü sorudan başladı ve yorum ilkelerinin usul aşamasına bağlı olmadığını belirtti. Dolayısıyla inceleme ile itiraz arasında bu bakımdan farklı bir durum yoktur.

3. G 1/24’ten G 1/25’e: bütüncül istem yorumu

G 1/25’in temeli, bir önceki Büyük Temyiz Kurulu kararı G 1/24’tür. G 1/24’e göre istem açık görünse bile tarifname ve resimler yalnızca ikinci aşamada başvurulan yardımcı kaynaklar değildir. İstem metninin anlamını saptamak başlı başına bir yorum faaliyetidir ve bu faaliyet dosyanın teknik açıklamasıyla birlikte yürütülür.

“the description and drawings shall always be consulted”

Tarifname ve resimlere istemlerin yorumunda her zaman başvurulmalıdır.

Kaynak: G 1/25, Gerekçeler, s. 10 (Türkçe çeviri yazara aittir).

Kurul bu okumayı ‘holistic approach’ olarak niteledi. Yani önce istemi yalıtılmış biçimde kesin olarak yorumlayıp ancak belirsizlik çıkarsa tarifnameye dönülen sıralı bir yöntem yoktur. Uzman kişi istemi, tarifnameyi ve resimleri tek bir teknik açıklamanın parçaları olarak okur.

“unitary process”

İstem, tarifname ve resimlerin birlikte okunduğu tek ve bütüncül bir süreç.

Kaynak: G 1/25, Gerekçeler, s. 10 (Türkçe çeviri yazara aittir).

Bununla birlikte tarifname sınırsız bir yeniden yazım aracı değildir. Tarifname ve resimler, istem sözcüklerinin makul teknik anlamını etkileyebilir; fakat istem metninde hiçbir dayanağı bulunmayan bir sınırlamayı ekleyemez veya kapsamı genişletemez. Tarifnamede özel bir tanım varsa uzman kişi, teknik bakımdan makul ve dosyanın bütünüyle uyumlu olmak şartıyla terimi bu tanıma göre okuyabilir.

4. ‘Çelişki’ ne demektir?

Har kapsam farkı G 1/25’e göre çelişki olarak sayılmaz. Karara göre çelişki; tarifname veya resimlerdeki bir ifadenin, istemin görünürdeki anlamıyla bağdaşmayan bir istem anlayışı önermesi ve bu bağdaşmazlığın G 1/24 yorum ilkeleriyle kolayca çözülememesi hâlinde ortaya çıkar.

Kritik eşik, uzman kişinin istemin anlamı konusunda gerçek tereddütte kalmasıdır. Tarifnamede artık istem kapsamında olmayan bir örneğin bulunması tek başına çelişki değildir. Fakat okuyucu o örneğin hâlâ ‘buluşun bir uygulaması’ olarak sunulması nedeniyle istem içinde mi dışında mı kaldığını kesin olarak belirleyemiyorsa hukuken anlamlı bir çelişki doğabilir.

“left in real doubt”

Uzman kişinin istemin anlamı konusunda gerçek tereddütte kalması.

Kaynak: G 1/25, Gerekçeler, s. 13 (Türkçe çeviri yazara aittir).

Örnek 1: Kapsam dışı örnek, fakat çelişki yok

İstem 1, ‘bakırdan yapılmış bir ısı iletim elemanı’ olarak daraltılmış olsun. Tarifnamede ayrıca alüminyum eleman kullanılan bir karşılaştırmalı örnek bulunsun ve bunun artık istem kapsamında olmadığı açıkça belirtilsin. Alüminyum örneğin dosyada kalması istemi genişletmez; hangi örneğin koruma içinde olduğu bellidir. Salt alüminyum örneğin bulunması, G 1/25’e göre otomatik silme zorunluluğu yaratmaz.

Örnek 2: Gerçek yorum çatışması

Aynı istem yine yalnızca bakır elemanı kapsasın; fakat tarifnamenin tanımlar bölümünde ‘bu başvuruda bakır terimi bakır veya alüminyum anlamına gelir’ denilmiş olsun. İstem ve tanım birlikte okunduğunda uzman kişi, alüminyumun kapsamda olup olmadığı konusunda gerçek tereddüde düşer. Bu çatışma m.84 bakımından açıklık ve tarifname desteğini; ayrıca önceki teknik doküman alüminyum düzenlemeyi açıklıyorsa yenilik veya buluş basamağı değerlendirmesini etkileyebilir. Artık uyarlama gereklidir.

Örnek 3: Resimde kalan geniş uygulama

İstem, bir filtrenin iki katmandan oluşmasını ve bu katmanların farklı gözenek büyüklüklerine sahip olmasını zorunlu kılacak şekilde daraltılmış olsun. Buna karşılık Şekillerden biri, tek katmanlı bir filtreyi göstermeye devam etsin ve şekil açıklamasında bu yapı hâlâ “buluşun bir uygulaması” olarak tanımlansın. Uzman kişi, tek katmanlı filtrenin de istem kapsamında olup olmadığı konusunda tereddüde düşebileceğinden istem ile resim arasında gerçek bir çelişki oluşur. Şekil çıkarılmalı veya tek katmanlı yapının istem kapsamında olmayan karşılaştırmalı bir düzenleme olduğu açıkça belirtilmelidir.

5. Salt şekli uyum zorunlu değil

Kararın en belirgin sınırı burada ortaya çıkıyor. EPC, tarifnamedeki her cümlenin istem sözcükleriyle birebir paralel hâle getirilmesini istemiyor. İstem dışında kalan teknik öğretinin, örneklerin veya düzenlemelerin mevcudiyeti otomatik olarak aykırılık oluşturmaz.

“purely formal concordance”

EPC yalnızca şekli bir uygunluk için tarifname uyarlaması gerektirmez.

Kaynak: G 1/25, Gerekçeler, s. 17 (Türkçe çeviri yazara aittir).

Bu sonuç, tarifname uyarlamasını gereksiz kılmıyor ama onu gerekçelendirilmesi gereken bir hukuki işleme dönüştürüyor. İnceleme birimi veya itiraz mercii ‘istem değişti, tarifnameyi buna göre düzeltin’ demekle yetinmemeli; kalan ifadenin hangi yorum çatışmasını doğurduğunu ve bunun hangi EPC hükmüne aykırılık yarattığını gösterebilmelidir.

6. Uyarlama zorunluluğunun hukuki dayanağı

Büyük Temyiz Kurulu tek ve her duruma uygulanacak bağımsız bir ‘tarifname uyarlama maddesi’ bulmamış. Hukuki dayanak, somut çelişki yüzünden ihlal edilen EPC hükmüdür. Kararda özellikle EPC m.52-57, 76(1), 83, 84, 123(2) ve 123(3) sayılmış. Özetlersek:

• EPC m.84: Çelişki, istemin açık olup olmadığını veya tarifname tarafından desteklenip desteklenmediğini etkileyebilir.
• EPC m.52-57: Yanlış ya da genişleyen yorum; patentlenebilir konu, yenilik, buluş basamağı veya sanayiye uygulanabilirlik değerlendirmesini değiştirebilir.
• EPC m.83: Çelişki, buluşun uzman kişi tarafından uygulanabilir açıklıkta sunulup sunulmadığını etkileyebilir.
• EPC m.76(1) ve 123(2): Tarifname uyarlaması, ilk açıklamayı aşan yeni teknik bilgi eklememelidir.
• EPC m.123(3): Verilmiş patentte yapılan işlem koruma kapsamını genişletemez.

Örnek 4: Buluş basamağını geri alan tarifname

İstem, önceki teknikten ayrılmak için ‘liflerin eksenleri arasında 30-45 derece açı’ unsuruyla daraltılmış olsun. Tarifnamede ise ‘açı herhangi bir değer olabilir; açı teknik etki bakımından önemsizdir’ cümlesi aynen kalmıştır. Bu ifade, sınırlayıcı unsurun teknik önemini ve istemin yorumunu zedeleyebilecek niteliktedir; buluş basamağı gerekçesiyle çatışabilir. G 1/25’in bizzat verdiği mantığa göre bu tür bir ifade giderilmelidir.

7. Değişiklik nasıl yapılacak?

Karar, çözümü yalnızca tarifnameden metin silmekle sınırlandırmaz. Çelişki; istemlerin, tarifnamenin, resimlerin veya bunların birlikte değiştirilmesiyle giderilebilir ya da nötrleştirilebilir. En güvenli yöntem çoğu kez kapsam dışı düzenlemeyi silmek değil, statüsünü açıkça belirtmek: örneğin ‘istem kapsamında olmayan karşılaştırmalı düzenleme’ ifadesi kullanılabilir. Ancak seçilecek ifade istemi dolaylı biçimde genişletmemeli, yeni teknik bilgi eklememeli ve dosyanın ilk içeriğine dayanmalıdır.

8. Kararın bağlayıcı sonucu

G 1/25’in hüküm fıkrası özetle şöyle: EPO birimleri veya temyiz sürecinde istem değişikliği; istem ile tarifname/resimler arasında bir çelişki yaratır ve bu çelişki nedeniyle sayılan EPC hükümlerinden biri karşılanmazsa tarifname ve gerekiyorsa resimler, çelişkiyi giderecek biçimde uyarlanmalıdır.

Böylece üç sorunun cevabı da somutlaşmış: Zorunluluk koşulludur; dayanak tek bir genel madde değil, çelişki yüzünden ihlal edilen hükümdür; test inceleme, itiraz ve bunların temyizlerinde aynıdır.

9. Türkiye’deki durum

Türk hukukunda G 1/25’e oldukça yakın iki temel norm var. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 89/1 maddesine göre patent başvurusu veya patentin sağladığı korumanın kapsamı istemlerle belirlenir; bununla birlikte istemlerin yorumunda tarifname ve resimler kullanılır. Bu hüküm, EPC m.69 ve yorum protokolüyle aynı temel dengeyi kuruyor: merkezde istem vardır, fakat istem dosyanın geri kalanından yalıtılmış okunmaz.

SMK m.92/4 ise istemlerin dayanağının tarifname olduğunu; istemlerin korunması talep edilen konuyu tanımlaması, açık ve öz olması ve tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşmaması gerektiğini düzenler. Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.76/8 aynı yaklaşımı tekrarlar. Yönetmelik ayrıca inceleme aşamasında ve inceleme bildirimlerine cevap verilirken tarifname, istem ve resimlerde, başvurunun ilk kapsamını aşmamak şartıyla değişiklik yapılabilmesine imkân tanır.

Türkiye’de patent verildikten sonra yapılan itirazda da patent sahibi gerektiğinde tarifname, istem veya resimlerde değişiklik sunabilir. Kurul patentin değiştirilmiş hâliyle kısmen uygun olduğu kanaatindeyse, yeniden düzenlenecek kısımları belirtir; patent sahibi yeniden düzenlenmiş tarifname, istem ve varsa resimleri süresinde sunmak zorundadır. Dolayısıyla mevzuat, istem değişikliğinin dosyanın diğer bölümlerine yansımasının usuli araçlarını açıkça tanıyor.

Türkiye bakımından Durum

G 1/25, EPO Büyük Temyiz Kurulu kararı; TÜRKPATENT veya Türk mahkemeleri için doğrudan bağlayıcı bir içtihat değil. Bununla birlikte Türkiye’nin EPC’ye taraf olması ve SMK m.89 ile m.92’nin benzer kavramlar taşıması nedeniyle karar güçlü bir karşılaştırmalı yorum kaynağı olarak görülebilir.

Türk mevzuatında ‘istem daraltıldığında artık istem dışında kalan her düzenleme tarifnameden silinir’ şeklinde açık ve mutlak bir kural bulunmuyor. Bu nedenle G 1/25’in ayrımı Türkiye için de ikna edicidir: Sadece kapsam dışında kalan bir örneğin mevcudiyeti ile istemin anlamını belirsizleştiren, koruma sınırını tartışmalı hâle getiren veya patentlenebilirlik değerlendirmesini etkileyen gerçek çelişki aynı şey değildir.

Buna rağmen uygulamada daha temkinli hareket etmek gerekir. Türk yargısında koruma kapsamı belirlenirken tarifname ve resimler açıkça kullanılacağından, inceleme sırasında zararsız görünen geniş bir tanım ihlal veya hükümsüzlük davasında istem yorumunu etkileyebilir. Bu nedenle kapsam dışı düzenlemelerin statüsünün açıkça belirtilmesi; istemdeki teknik terimlerin tarifnamedeki tanımlarla kontrol edilmesi; şekil açıklamalarının ve buluş özetinin daraltılan istemle çelişmemesi iyi dosyalama pratiğidir.

Burada patent vekillerine de önemli bir görev düşmektedir. İstemlerin daraltılmasından sonra istemler ile tarifname ve resimler arasında doğabilecek olası çelişkilerin zamanında tespit edilip giderilmesi, daha sonra hükümsüzlük veya tecavüz yargılamasında ortaya çıkabilecek yorum ve geçerlilik risklerini önemli ölçüde azaltacaktır. Türkiye’de patent verilmesi kararının yayımlanmasından sonraki altı aylık itiraz sürecinde patent sahibi değişiklik yapabilir; ancak patent verilmesi kararının itirazsız olarak veya itiraz üzerine verilen nihai kararla kesinleşmesinden sonra, EPC m.105a’daki gibi istemleri değiştirerek patentin sınırlandırılmasını sağlayan genel bir usul bulunmamaktadır. Bu nedenle dosyanın inceleme ve varsa itiraz aşamasında dikkatle gözden geçirilmesi, sonradan giderilemeyecek çelişkilerin önlenmesi bakımından özellikle önemli.

10. Uygulayıcılar için kontrol listesi

• İsteme eklenen her sınırlayıcı unsur için tarifnamedeki tanımları, genellemeleri ve şekil açıklamalarını yeniden tarayın.
• Kapsam dışında kalan örnek ile istemin kapsamını belirsizleştiren ifade arasında ayrım yapın.
• Her uyarlama talebinde hangi patentlenebilirlik veya açıklık koşulunun etkilendiğini belirleyin.
• Silme yerine ‘karşılaştırmalı örnek’ veya ‘istem kapsamında olmayan düzenleme’ notu yeterli olacaksa bunu değerlendirin.
• Uyarlamanın ilk başvuru kapsamını aşmadığını ve yeni teknik bilgi yaratmadığını kontrol edin.
• Resimleri de inceleyin; çelişki yalnızca metinde bulunmayabilir.
• İstem, tarifname ve resim değişikliklerini tek usuli paket olarak zamanında sunun; geç sunma riskini hesaba katın.

Sonuç

G 1/25, tarifname uyarlamasında ‘ne kadar çok silme, o kadar güvenli’ düşüncesini hukukileştirilmiş bir zorunluluk olmaktan çıkarıyor. Asıl soru metinlerin görsel olarak aynı hizaya gelip gelmediği değil, uzman kişinin istemi dosyanın bütünü içinde hangi anlamda okuyacağıdır.

Tarifnamede istem dışında kalan her teknik bilgi yasak değildir; ancak o bilgi istemin anlamını gerçekten bulandırıyor ve EPC’deki bir şartın karşılanmasını engelliyorsa korunamaz.

Kaynaklar

• EPO Büyük Temyiz Kurulu, G 1/25, 3 Eylül 2026 (kararın tam metni). https://link.epo.org/web/case-law-appeals/Communications/G_1_25/Decision_of_the_Enlarged_Board_of_Appeal_of_3_September_2026.pdf
• EPO Basın Açıklaması: Press Communiqué concerning decision G 1/25 (‘Hydroponics’), 3 Eylül 2026. https://www.epo.org/en/case-law-appeals/communications/press-communique-3-september-2026-concerning-decision-g-125
• Teknik Temyiz Kurulu, T 697/22, 29 Temmuz 2025 (sevk kararı). https://www.epo.org/en/boards-of-appeal/decisions/t220697ex1
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, özellikle m.89, 92 ve 103. https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D26/Y1/T1/KanunMetni/bb586e8c-efca-4ed5-ac77-47f34dc5d8ee.html
• TÜRKPATENT Mevzuat sayfası ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik. https://www.turkpatent.gov.tr/mevzuat